Dwa poselstwa do Polski przez Szlązaków odprawione w latach 1611 i 1620 - Mosbach August

nie j. kr. mc p. n. m. o to prosi pana posła, uprzejmie ofiarując mu łaskę swą i życzliwość.

Reinhold Heidenstein.
j. kr. mci sekretarz.

Po śniadaniu koło drugiej godziny, przyszli do posła szląskiego kanclerz koronny Wawrzyniec Gębicki i marszałek nadworny Mikołaj Wolski. Ci imieniem króla jmci polskiego czynili posłowi szląskiemu następne zawiadomienia:
Nasamprzód, iż poseł domagał się pewnej i stanowczej odpowiedzi na punkt dotyczący Siedmiogrodu, j. kr. mć oświadcza, że tego czynić nie może bez sejmu z rozmaitych i licznych przyczyn, mianowicie zaś dlatego, iż zeszłego roku pewien człowiek, nazwiskiem Cezar Gallus, od króla węgierskiego z podobnem żądaniem przysłany by} do Polski. Miano go za męża zacnego, król wiec polski gwoli! królowi jmci węgierskiemu rozkazał hetmanowi kor. Stan. Żółkiewskiemu, wówczas oblegającemu Smoleńsk, aby w kilka tysięcy wojska niebawem pospieszył do Siedmiogrodu na pomoc Siedmiogrodzanoro. Gdy się hetman wybierał w drogę, aliści wyszedł na jaw podstęp i zły zamysł Cezara Gallusa, wcale przeciwny obietnicom i słowom jego. Bo gdy chciał powracać przez Mołdawią do króla swego, błahe jakie przyczyny podając, dla czego tą a nie raczej prostą, kędy przybył do Polski, drogą, chce wracać, zdybano go na nowem a niesłychanem przedsięwzięciu przeciw królowi i państwu polskiemu, bo wiernych i przychylnych królowi ludzi w tamtych stronach podburzał aby porzuciwszy króla polskiego, poddawali się królowi węgierskiemu i poprzysięgali mu wierność. Rzecz ta niezmiernie przeraziła króla jmć i wszystkich panów senatorów, wyprawienie posiłków wstrzymała i niemałe podejrzenie na nieżyczliwość tamtej strony wzbudziła. Przeto i teraz król Jmć nic pewnego o posiłkach obiecywać nie może, lubo nie chce opuszczać krewnego swego, króla jmci węgierskiego; o czem dostatecznie oznajmi królowi węgierskiemu przez posła, którego niebawem wyprawi do niego król polski.
Nad tym tak szkaradnym postępkiem Gallusa, marszałek Wolski, który będąc bardzo życzliwym najj. królowi naszemu

— jak pisze ks. opat Jerzy do kanclerza czeskiego (1) — słusznie na wielkie poważanie zasługuje, rozwodził żale. Poseł zaś szląski upewniał Wolskiego, iż, co się tyczy Gallusa, czynił tenże na swoja rękę, bynajmniej zaś nie wedle myśli króla węgierskiego; dla tego prosił marszałka, aby króla jmci węgierskiego miał za wymówionego.
Następnie kanclerz Gębicki i marszałek Wolski przedstawiali posłowi szląskiemu, jak król i królowa wespół z wszystkiem królestwem polskiem wielce ubolewają nad tem, iż nietylko religia katolicka, która dotąd w Szląsku jakokolwiek żyła, teraz od przeciwników okrutnie bywa napastowana, ale że także za przyzwoleniem króla jmci czeskiego wszystkie zamachy popełniają się; podobnież wiadomo im, jak najj. arcyksiąży Karol biskup wrocławski, lubo mnogiemi okazałości rodu swego przeciwnemi zelżywościami obrażany, niezmeczony dotrzymuje placu, co wszystko na najj. dom austryacki spłynie. Przeto napomina król polski posła szląskiego, aby i o tem dokładną relacyą czynił królowi czeskiemu, bo król polski gorąco pragnie, żeby najj. arcyksiążę Karol wespół z religia katolicką, większego, niż dotąd, doznawał poważania. — Rzekł na to poseł, że to zapewne nie stało się z winy króla czeskiego, lecz z powodu listu majestatycznego, (2) przed kilku laty nadanego i Szlązakom przez cesarza Rudolfa, a lubo najj. król Maciej chciał go znieść, dla zuchwałości jednak poddanych, szczególniej w początkach panowania swego, nie mógł tego uczynić; krom wątpienia zaś pomyśli król czeski niezadługo, jakby skuteczne na to złe wynaleziono lekarstwo.
Z listu króla jmci polskiego do króla Jmci czeskiego, przesłanego przez kursora Heira, król Maciej — mówili Gębicki i Wolski, zapewne wyrozumiał, jak ubolewa król polski nad owym napadem Wrocławian na klasztor 6. Wojciecha, iż nie

--------------------------
(1) "De hoc tam enormi facto aliquoties magnificus dom. Wolski, qui plane ma fautar est Ser. Regis noxtri, moritoque magni faciondus in omnibus, grauitor ost lamentatus. " Z listu wyżej wspomnianego.
(2) R. 1609 Rudolf nadał przywilej, zwany "listem majestatycznym, " protestantom korony czeskiej, zapewniający im wolność wyznania.