Dwa poselstwa do Polski przez Szlązaków odprawione w latach 1611 i 1620 - Mosbach August

minać będziem, od którycheśmy wyprawieni. Tymczasem w ich imieniu najczulsze składamy dzięki, gotowi oddarowywać, o ile to w mocy naszej. Jedno jeszcze pozostaje, co jeśli w. w. nam uczynisz, będzie znamenitem powiększeniem waszej ku nam uprzejmości: przystojna, mówie, i zgodna z naszemi życzeniami odprawa piśmienna. Nam zaś doniesiono, że zaszło coś, coby odprawę naszą mogło podać w odwłokę, co nam wcale niespodzianie przyszło słyszeć. Mówią bowiem, że teraz tu rozpierają się o prawność poselstwa naszego, jakoby z nami pakta zatwierdzone być nie mogły, ponieważ przymierze nasze, odnowione przedtem, zawarto między głowami t. j. samymi królami. Następnie utrzymują, iż Szlązacy jeszcze nic dosyć uczynili paktom, bo i ze Szląska ludzie mieszkańcom Polski zrządzili krzywdy, i szczególniej p. Choińskiego w domu jego p. Schafgotsch gwałtownie napadł. Zarzuty te zaś, zdaniem naszem, takiej są wagi, iż naszej sprawie szkodzić nie mogą, ani ujmować nam prawa do sprawowania poselstwu ani odwlekać niepowinny odpowiedzi, raz nam publicznie zapowiedzianej. Bo lubośmy nic z wyraźnego, pismem objętego, rozkazania najj. króla naszego, zostali do was wysiani, uchwalonem jednak było to poselstwo do was w Pradze w miesiącu marcu na sejmie walnym królestwa czeskiego i wszystkich stanów ziem połączonych, za przyzwoleniem nietylko samego króla jmci, lecz na wniosek jego i napomnienie. Co z listu pełnomocniczego, danego nam od stanów królestwa czeskiego, jasno wynika. Wyście też krom wątpienia dostatecznie wyrozumieli z listu stanów czeskich do wszystkiej rzeczypospolitej waszej to przyzwolenie króla jmci pana naszego miłościwego. Otwarcie wyznać nam wypada, żeśmy nie po to przystąpili, abyście z nami nowe pakta zawarli, ale prosiliśmy jeno o uroczystą deklaracyą i oświadczenie publiczne, czy owe dawne pakta, które poniekąd wzruszonemi być zdawały się, moc swoją nadal zadzierżą, czy my szczególniej pewni jesteśmy i bezpieczni, że w królestwie polskiem żołnierzy nic zaciągają ani popisują przeciwko ziemiom naszym. Takiego nam oświadczenia odmówić rzeczpospolita wasza nie może. Co bowiem tylokrotnie wspominają, że pakta tylko do królów się odnoszą, że zawarte są tylko

między cesarzami a królami polskimi, na to przystać nic możemy. Bo żadne przymierze, co winno być nieśmiertelnem, jakiem jest nasze, spierać się nie może na podstawie wątłej i znikomej, boby wnet wyszło i znikło. Wszak jużci od dawna ustałoby nasze przymierze, gdyby jeno między królami zawarte było, którzy są śmiertelni, a tem bardziej, gdy królestwu są obieralne, jakiemi są, jak wiadomo, Polska i Czechy. Z pierwszego zaś potwierdzenia ustąpienia i zrzeczenia się Kazimierza króla polskiego na rzecz Jana króla czeskiego, wynika, że nie do samych tylko królów należy pakt, ale nadto i do stanów, z pomiędzy których wtenczas wybrano panów rzeczpospolitą reprezentujących, aby tę umowę uczynić. (1) Przeto nie może być niejasno, że te pakta należą do rzeczy pospolitej, ponieważ prawic wszystkie artykuły, wyjąwszy niektóre rzeczywiście dotyczące osób królewskich, ku dobru narodu i trwałości rzeczypospolitej podano do wiadomości powszechnej. Jakże więc można przymierze przywięzywać do samych głów z pominięciem stanów? Rzeczpospolita zaiste jest to jedno ciało, mające nietylko głowę, której chętnie przyznajemy pierwsze miejsce jako królowi w rzptej, ale są w ciele także inne wnętrzności, bardzo wiele szlachetnych członków, należących do konstytucyi człowieka. Takto są niektóre stany w rzeczypospolitej, które pospołu z królem jedno ciało składają. Zamilczam, że stany państw, lubo się zrzekły prawa wysyłania posłów i na króla je wlały, przezto jednak nie pozbyły się wszystkiego tego prawa majestatu, owszem własność (proprietas) zawżdy pozostanie przy stanach, jak administracya przy panującym. Ten jeśli na to nic zezwoli lub obowiązku swego nie dopełni: wolnoć stanom, jako właścicielom (proprietariis) używać praw majestatu, i przestrzegać by rzeczpospolita uszczerbku nie poniosła. A nie jesteśmy tak nieświadomi rzeczy, ani gośćmi w historyi, aby niewiedzieć że i w Polsce, kiedy stany były niezgodne, gdy w jednym dniu dwuch obrano królów, rzeczpospolita lub je-

------------------------------
(1) Myli się tu Dornawius; Im wiadomo że król Kazimierz na własna tylko rękę, a bez przyzwolenia panów rad, zrzekł się Szląska na rzecz króla Jana. Stany polskie nigdy nie potwierdziły tego ustępstwa.