Dwa poselstwa do Polski przez Szlązaków odprawione w latach 1611 i 1620 - Mosbach August

nowomiejski, olsztyński, łomżyński, przemyślski. — Moneta coraz gorszą sit; stawa ze szkodą i stratą handlu. Upraszać przeto mają j. kr. mci, aby w tem sposób słusznej wagi in valore postanowiono, której nikomu zmieniać nie wolno krom zezwolenia królewskiego. — Przywilej wolnej elekcyi ma być umieszczonym w aktach publicznych. Ekonomie zaraz po uchwalonej konstytucyi rozdawać należy. — Panowie senatorowie rezydujący przy boku króla Jmci aby nietylko odpowiadając na niżej wymienione punkta, sprawozdanie krzywd, jakicheśmy doznali, wedle praw naszych i powinności, ale i wykaz swoich narad przedłożyli. — Czemu nie płacą kozaków stósownie do ordynacyi sejmu przeszłego? czemuż nie zabroniono im wychodzić na morze, na czem opiera się wszystek pokój z cesarzem tureckim? — Czemu wyprawiono Lisowczyków wbrew dawnym paktom zawartym z królem węgierskim? Czemuż zniesiono pokój z takiem mnóstwem krzywd i kieską nieznośną, zkąd największe podniety wojny tureckiej przeciwko nam wynikły? — Przeto też pokój z Szlązakami, Morawianami, wśród wielkiego spustoszenia i mordów uczynionych przez wspomnianych Lisowczyków, naruszony został, a ztąd przyjaźń ich stała się nam podejrzaną. Poczem i przez Lisowczyków wszystkie kąty koronne zostały zrabowane. — Czemuż prawo, którem objęta zgoda, a w zgodzie zawarta wolność wszystkiej rzeczypospolitej, że pakta nie winny być zniesione, wojny niewolno rozpoczynać bez przyzwolenia wszystkich stanów, a sąsiadów drażnić nienależy, zostało wzruszonem? — Czemuż tyle rozmaitego ludu znachodzi się w Polsce, który z rozwiniętemi chorągwiami zbrojno wałęsa się po kraju, po nieprzyjacielsku przeciwko nam występuje, udając, że mieli taki od dworu rozkaz? Ztąd też niema w naszej ojczyźnie ni wiary ni uczciwości, gdyż częścią publiczne, częścią tajne rozkazy zamilczając, ukrywają je, i zapierając się ich uchylają je, a nawet hersztów pozywają przed sąd. — Czemuż dopuszczają cudzoziemcom rozwijać chorągwie, żołnierzy z korony wyprowadzać, rotmistrzów namawiać, którzy nas jakby swoje poddane obdzierają? ztąd rzeczpospolita zdaje się być narażoną na zgubę. Bo senat całą moc i władzę im oddaje, a ztąd nieufność między panem a poddanymi powstała, tak że nadal wa-

hamy się i obawiamy pozwalać poboru, bo nietylko w przeszłych, ale i w tych dwuch latach parękroćstotysięcy w wielkim jęku, płaczu i smutku pogrążonych było, u pomyślność mieszkańców o ostateczną zgubę przyprawiono, bo żołnierzu roztasowali się po naszych majętnościach. — Czemuż nie zwołano sejmu zaraz po odebranej wiadomości, że sułtan wypowiedział przymierze, tudzież po rozesłaniu deliberatoryj i po postanowieniu senatorów o naznaczeniu sejmu? i czemuż sejm odroczono do tego czasu? — Tymczasem zaś wojsko bez zezwolenia stanów (gdyż na to mamy jasne i wyraźne prawo) do Wołoch posłano; a dla czego rozpoczęto wojnę z Turkiem, której on nie opowiedział, jak to bywa jego zwyczaj i naród otomański zawzdy czyni? — Czemuż nasi posłowie, wyprawieni do zagranicznych mocarstw (1), sami traktują o zagraniczne wygody (externa commoda) niemając na to żadnego rozkazu od naszych? Jakie to repacta dzieją się z cesarzem chrześciańskim? i czemuż niema być wzbronionem królowi jmci do cesarza wyprawiać posiłki bez zezwolenia stanów? Czemuż poważono się bezprawnie lenności wypowiedzieć i ściągnąć, bez przyzwolenia stanu rycerskiego, który jako w sprawie zdrady majestatu przekonanym o to nie został? — Czemuż nie składano przysięgi wedle dekretu radomskiego o likwidacyi rachunków? — Inne rzeczy, zważywszy na ten czas nieszczęsny, puszczamy w reces (t j. do następnego sejmu) odkładamy.
12. grudnia. Posłowie szląscy chodzili do senatorów i urzędników celem uzyskania odpowiedzi piśmiennej; ale marszałek w. kor, odsyłał ich do arcybiskupa, arcybiskup do podkanclerzego kor., tenże zaś znów do arcybiskupa, w tym jedynie celu, aby po odjechaniu stanów, z pomiędzy których już wielu przedniejszych tegoż samego dnia wyjechało, pozostali w małej liczbie urzędnicy koronni, do których expedycya taka należała, mogli wygotować odpowiedź wedle swego i przeciwników Szląska upodobania. A lubo posłowie szląscy wszelkiemi sposobami usiłowali zapobiedz temu, wszelako nic nie wyjednali.

----------------------
(1) Po klęsce cecorskiej, król Zygmunt powyprawiał do cesarza niemieckiego, królów: francuskiego i angielskiego, do stanów jeneraknych holenderskich i do papieża posłów z prośby o posiłki na wojnę turecką.