Dwa poselstwa do Polski przez Szlązaków odprawione w latach 1611 i 1620 - Mosbach August

jakie to w swojej mowie, to w zażaleniach na piśmie podanych, to w swoich prywatnych rozmowach przełożyli. Radziby przed stanami użalali się o to, a o jaśniejsza i obszerniejszą upraszali odpowiedź, ale panowie im przychylni po większej części już poodjeżdżali. Chcieli przez arcybiskupa albo kanclerza lub kogo innego zanieść protestacyą do senatu, lecz można się było spodziewać, że ani przyjętą ani rekognicya jej wydaną im nic zostanie. Wcale zaś nie mogliby się spodziewać lepszej odpowiedzi. Mimo tego jeszcze tegoż samego wieczora wszyscy trzej posłowie udali się do arcybiskupa gnieźnieńskiego, gdzie Dornuwius w te słowa przemówił do prymasa:
"Najprzewielebniejszy jo. książe panie dostojny. Że przewielebność wasza łaskawie przypuścić mis raczyłeś, poczytujemy za szczególne dobrodziejstwo. Przyczyna zaś, juka nas pobudziła, aby tegoż wieczora do niego przystąpić, jest następująca. Przed kilku godzinami odebraliśmy odpowiedź od prześwietnego senatu i koła rycerskiego, której oczekiwaliśmy od kilku dni. Za oddanie sobie odpowiedzi składamy przew. waszej, zacność którego doskonale nam jest znana, najczulsze dzięki. Lubo się zaś spodziewaliśmy, że nam taką wygotują odpowiedź, jakąby zgadzała się i z życzeniami naszemi, i z owem oświadczeniem, które wasza Przewielebność publicznie wypowiedziałeś z wielką radością naszą: nam jednak w piśmie dopiero co odebranem, nastręcza się niejedno co nas nabawia niepewności jakiej. Dwóch rzeczy zaś ważnych w niej nie dostaje. Pomijając częścią niektóre słowa ostre i przykre, częścią zdania w cudzej rzeczypospolitej mniej potrzebne, nasamprzód nie znachodzimy w piśmiennej odpowiedzi tego, gwoli czemu mianowicie zostaliśmy wysłani. Była to snać summa, to cel, powód naszego poselstwa i tego cośmy prywatnie i publicznie nieraz przełożyli: abyśmy się dowiedzieli, czybyśmy mogli być zapewnieni i ubezpieczeni o waszej i wszystkiego królestwa stateczności w zatwierdzeniu i zachowaniu paktów, czegośmy z pewnością wyglądali od tego prześwietnego królestwa. W danej zaś nam odpowiedzi nic niema o dalszem zachowaniu pokoju i przyjaźni, lecz jeno słowa dwuznaczne, lubo wprawdzie oświadczają, że dotąd zachowano paktu, o cośmy się bynajmniej nie starali; żudnej zaś niema wzmianki o zape-

wnieniu i oświadczeniu, że i nadal pakta zadzierżane będą. Wprawdzie ofiarują nam życzenie i pragnienie zachowania pokoju i miru, lubośmy wcale nic na to przyszli, aby nas podobnemi uraczono słowami. To zaś tem więcej wydaje się nam dziwnem, im bardziej mamy w dobrej pamięci, że na obu naszych publicznych posłuchaniach, Przewielebność wasza, otwarcie i szczerze, jako bywa u ludzi uczciwych, oświadczyłeś, w imieniu wszystkiego senatu i wszystkiej rzeczypospolitej, że dawne pakta naród polski zachowywać bedzie, mianowicie zaś na ostatniem posłuchaniu wyrzekłeś te słowa: stany polskie stateczność w przestrzeganiu paktów okazywać będą. Stanowcze to zdunie, gdyby temi wyraźnemi słowami, lub podobnemi a prostemi w tej waszej odpowiedzi zamieszezonem było, tobyśmy z pewnością do naszych pospieszyli z tem większa ochota. Atoli ani jednej zgłoski ani jednego zdania w temto piśmie nie widzimy, zkądbyśmy rnogli czerpać nadzieje, że nadal bezpieczeństwo nam zapewnia. Należałoby wypowiedzieć: iż pakta nadal zachowywane będą, ale tylko powiedziano: pakta dotąd naród polski zachował. Ale o to wcale niebyło sporu, nie prosiliśmy o to, co dotąd się stało, lecz co teraz i nadal bedzie. Spodziewaliśmy się że wy powiedzianem zostanie: studia nostra pollicemur t, j. obiecujemy starania nasze; za to zaś napisano " precamur" t. j. "życzymy; " tegoto sposobu mówienia nie pojmujemy.
Powtóre, podaliśmy niektóre zażalenia, pismem osobnem zawarte, oraz pilnie upraszając, aby pokrzywdzonym i obrażonym zadosyć uczyniono wedle sprawiedliwości i paktów. O tem żądaniu naszem w odpowiedzi piśmiennej ani słówkiem nie nadmieniono, ale zamiast tego podano nam niektóre zażalenia, o których pryncypałowie nasi postanowią, tymczasem zaś nie czyniono nam żadnej nadziei dochodzenia prawa naszego przeciwko tym, których występki pospisywaliśmy. To zapewne połączone jest z poważaniem królestwa, szanowaniem przymierza i dobrem pospolitem.
Owóż dwuch tych punktów słusznie wyglądaliśmy w danej sobie odpowiedzi, a lubo jej nie odrzucimy w tym czasie, poczytaliśmy jednak za konieczne uroczyście zaprotestować, co obecnie czynimy jak przyzwoita, przed przewielebnośeią