Dwa poselstwa do Polski przez Szlązaków odprawione w latach 1611 i 1620 - Mosbach August

hardowi, Jakubowi Haendelowi, Jana Scholtzego sługom, i Pawłowi Bucherowi, słudze Błażeja Schwencka. Tych r. 1610 w poniedziałek zielonych światek po wracających z toruńskiego jarmarku na wniebowstąpienie pańskie, między Krotosznem a Zdunami, w sam biały dzień zatrzymawszy na publicznej drodze w lesie krom wszelkiego powodu Mikołaj Milotowski (?) w 12 konnych, z wozem i końmi zaprowadził do wsi swojej Mi.... ina (?), tam musieli 1000 zł. okupu złożyć; prócz tego ponieśli 300. zł. szkody.
Furmanów wiozących z Gdańska do Wrocławia na pięciu wozach towary zakupione w czasie jarmarku na 6. Dominik przez wrocławskiego kupca Balcera Langiego, gdy z Strzelna wyjechali, Jan Rudnicki sługa opata strzelnowskiego z drogi nawrócił do Strzelna, i tamże zatrzymywano ich póty, póki Lange nie wypłacił opatowi 300 zł. Opat zaś uczynił to dla tego, że, gdy na przeszły jarmark na ś. Agnieszkę posłał sługę swego Rudnickiego do Nisy, aby wina kupić, a Rudnicki w drodze ubił dzika, bo zwierz puścił się ku niemu, w Brzegu musiał za to zapłacić 100 czerw, zł, kary. Tych pieniędzy nie odzyskał mimo wstawienie sio za nim osób znakomitych. Przeto wyjednał dla siebie od jenerała wielkopolskiego pozwolenie na przytrzymanie Szlązaka, aby od niego wydostać 100 czerwońców. R 1609 w Łęczycy Mikołaj Miroszewski przytrzymał kilku Szlązaków z towarami z tej marnej przyczyny, że kobieta jakaś z Wrocławia, wydając się za doświadczona lekarkę, nietylko mu nie pomogła, ale zaniedbywając go o znaczne przyprawiła straty.
Scypio Kazanowski, (1) niegdyś dla monety więziony we Wrocławiu, obecnie bawiąc w Krakowie mówił panom polskim, że Wrocławiowi dokuczać nieomieszka.
Takie zaś bezprawne postępowanie i przytrzymywanie osób niewinnych i towarów bardzo jest uciążliwem. Jeśli więc lada szlachcic polski skrzywdzonym został w Szląsku, lub jeśli mu tam nic wymierzono sprawiedliwości wedle upodobania jego: czyż ma mu być wolno zemsty nic tylko z przeciwników swoich poszukiwać, ale i z niewinnych ludzi?
Przodkowie nasi byli wolni od opłaty cła w czasie kra-

-----------
(1) O bezprawnem przytrzymaniu Kazanowskiego przez radę miast. t Wrocławiu zob. Wiadomości do dz. pol. zebr. z arch. prow. szląskiej, str. 242. —

kowskich jarmarków na ś. Stanisław i na ś. Wit, nas atoli pozbawili tej wolności. W PoIsce już nie wybierają takich ceł i myt, jakie brali w dawności i w początku rządów teraźniejszego króla. Niektóre eta i myta wydzierżawiono żydom, którzy je nad miarę podwyższają, a prawie każdy celnik wyciąga eto wedle upodobania. Nadto, wszystkich kupców przybywających do Polski z Czech i ziem przyłączonych, na granicy zniewalają, aby prócz pospolitego cła jeszcze tytułem poboru(1) płacili czwarty grosz od wszelkich towarów przywożonych i wywożonych, i pogłównego po i złote od osoby, tudzież furmani płacić muszą od koni po 2 złote na kontrybucyą wojenną; od Polaków zaś nie wymaga się takich opłat ani w Czechach ni w ziemiach przyłączonych. — Postępowanie takie niezgodne z paktami, przeszkadza handlowi; prosimy więc, aby się starano o zniesienie tych uciążliwości. —
15. października kanclerz czeski Zdenko Poppel z Lobkowicza, przy boku króla Macieja znajdujący się we Wrocławiu, zawiadomił ks. Jerzego Scultetusa opata norbertanów u ś. Wincentego we Wrocławiu, biskupa liddajskiego i sufragana wrocławskiego, że król czeski Maciej na zalecenie książąt i stanów szląskich postanowił jego i radzcę kamery szląskiej Jana z Kochcic Kochtyckiego w poselstwie wyprawić do Polski, Zrazu opat wzbraniał się przyjąć poselstwa, przedkładając, że po polsku nie umie, dyplomatą nie jest, że chory, pieniędzy niema na opędzenie kosztów podróży. Stany zaś szląskie błagały pana opata, aby się podjąć raczył poruczonej sobie sprawy, obiecując że wynagrodzą wszystkie koszta, o jakieby jego i p. Kochtyckiego przyprawiało poselstwo, byle je tymczasem ze swoich ponosili pieniędzy. Jerzy już nawet od króla Macieja odebrał list wierzytelny do króla Zygmunta i do znakomitszych panów polskich, oraz list do Konstancyi królowej, Austryaczki, którym król czeski uprasza krewnej swojej, aby posłów jego nietylko łaskawie słuchać, ale też starać się raczyła o to, by posłowie cel swój mogli osiągnąć. Bo oprócz spraw szląskich, Maciej, jako król węgierski, poruczył opatowi także ważny

-------------
(1) Po raz pierwszy, uniwersał poborowy na rok 1602 uchwalony na sejmie walnym warszawskim r. 1601, pociąga wszystkich obcych kupców, nie zważając no żadne libertacye i prerogatywy, do płacenia poboru